Devet decenija arheoloških istraživanja Medijane predstavljeno je kroz dokumentarnu izložbu „Medijana 1936–2026. Identitet u trajanju“, kojom je Narodni muzej Niš obeležio 90 godina od prvih iskopavanja na ovom arheološkom lokalitetu.
Izložbu čini 20 tematskih postera koji prate istraživanja od 1936. godine, izgradnju muzejske zgrade pred Drugi svetski rat, ratne i posleratne godine, kao i savremene arheološke, konzervatorske i prezentacione aktivnosti.
Autorka izložbe je arheolog i muzejski savetnik Narodnog muzeja Niš Vesna Crnoglavac.
„Medijana je prepoznata kao zaveštanje Konstantina Velikog. Prepoznata je kao njegova zadužbina, kao mesto u kome možete videti ostatke kasnoantičkog nasleđa, kao mesto u kome možete videti 1.000 kvadratnih metara podnog mozaika“, istakla je Crnoglavac.
Posteri podsećaju na prva otkrivanja na Medijani, ali i na istraživače koji su tokom prethodnih decenija radili na nalazištu.
Poseban deo programa bilo je premijerno prikazivanje dvominutne 3D digitalne rekonstrukcije Konstantinove vile, koja omogućava da se prvi put vizuelno dočara njen izgled u vreme Konstantina.
„Kada pogledaju snimak posetioci mogu da shvate koliko je to bilo i monumentalno i luksuzno opremljeno i koliko je zapravo vredno boriti se da očuvamo to što imamo“, naglasila je Crnoglavac.
Recenzentkinja izložbe Nadežda Gavrilović Vitas Medijanu je svrstala među nekolicinu lokaliteta od izuzetnog značaja u Srbiji.
„Ona stoji rame uz rame sa Sirmijumom, Viminacijumom, Caričinim gradom… Sa Gamzigradom još uvek ne jer Gamzigrad jeste deo UNESCO nasleđa, ali i mi imamo takav plan za Medijanu“, izjavila je Gavrilović Vitas.
Dok izložba predstavlja ono što je otkriveno tokom prethodnih 90 godina, na pragu su nova arheološka istraživanja na Medijani.
„Od 5. septembra kreće jedna zanimljiva priča, a vezana je za severnu ranohrišćansku crkvu s obzirom na to da istraživanja nisu završena u tom pojasu i u pojasu vojničkih baraka koji se prosto stapa sa zidom same crkve. Mi ćemo se potruditi da to istražimo“, istakla je Gavrilović Vitas.
U bližoj budućnosti planirano je i istraživanje nekropole Gota u nastavku južne crkve. Najpre bi trebalo da budu obavljena neinvazivna geofizička snimanja, a potom i arheološka iskopavanja.
Devedeseta godišnjica tako ne označava samo osvrt na istoriju istraživanja Medijane. Nova iskopavanja mogla bi da donesu odgovore o delovima kompleksa koji još nisu dovoljno istraženi i otvore novo poglavlje u proučavanju Konstantinovog nasleđa.
